Festa de ra Bandes 2025 e Mercui de ra Cultura Ladina
29 Settembre, 2025Il 31 agosto si è tenuta la Festa de ra Bandes. Quest’anno ha partecipato, per la prima volta, anche la nostra riserva.
C’è stata una presenza numerosa di soci, segno evidente del forte legame con le tradizioni del proprio paese.
Abbiamo avuto a disposizione della Riserva di Caccia una carrozza trainata da due cavalli; in questo modo siamo riusciti a far partecipare anche i soci che avevano più difficoltà.
Uno speciale ringraziamento va a Luca Ghedina “Broco” per la sua disponibilità e un sincero Waidmannsheil a tutti i soci ai conduttori di cani da traccia presenti quel giorno. Alla fine della sfilata non è mancata la festa.
Il tre di settembre, inoltre, c’è stata la giornata dei “Mercui de ra cultura ladina” in cui abbiamo presentato il libro “Ars Venandi”. Un grazie particolare alla nostra socia, Stefania Zangrando, che ogni anno organizza questa giornata e al Direttore dell’ “Istitut Cultural Ladin Cesa de Jan” Denni Dorigo.
A fine evento è stato fatto un aperitivo con degustazione dei salami prodotti dalla nostra riserva.
Qui di seguito è riportato un articolo scritto da Marco Dibona Moro sul giornale “La Usc di Ladins” che è pssibile scaricare anche cliccando qui.
R’arte de śì a ra caza, in Anpezo e inze chi outre paesc ladis
Par ‘l ultimo mercui de ra cultura ladina de sto an, r’Ulda r’à vorù fei parlà i cazadore e contà stories, usanzes, struscies de ‘na ota. Con el festide par un doman, che i viene da fora a me dì ce e cemodo che ‘l é da fei
Canche i śia a ra caza, i nostre vece i inparaa a conosce ra so tera, i bosche, ra montes e ra crodes. Co i anes, chel saé i ‘l à pasà a i pi śoen, de jenerazion in jenerazion, e i à dià a fei cresce ra cultura de ra nostra śente. Chesto se inpara, a lieśe el libro “Ars venandi.
La tradizione venatoria a Cortina d’Ampezzo, Colle Santa Lucia e Livinallongo del Col di Lana”, scrito da Denni Dorigo, stanpà da ‘l istitut cultural Ladin Cesa de Jan de Col de Santa Luzia, aduna co ra Unios ladines e co ra Riserves de ra caza, parecià par ra foula granda de ra Uncza, ra asociazion de cazadore che ra s’à ciatà in Anpezo, el mes de śugno pasà.
De chesto s’à parlà ai 3 de setembre, par ’l ultimo de i “Mercui de ra cultura ladina” vorude anche sto an da ra Union de i Ladis de Anpezo. Sta ota ra śente ra s’à ciatà a Socus, agnó che ‘l é ra Riserva de Anpezo. S’à contà de ra storia de ra caza inze chesto paes, inze sta val, agnó che ra Riserva ra nasce del 1920, voruda dal comun, che el se poia su i paroi de i hotiei; el prin presidente ‘l é Romeo Manaigo Monego.
Inalora i cazadore, deboto dute hoteliere, i bete sode de i suoi par cronpà ra besties e res molà su ra nostra crodes, agnó che i melitare, chi anes de ra Prima guera, i aea copà duto, par magnà. Da inalora chesta asociazion r’à fato un gran laoro par precurà chesta tera e r’é drio a ‘l fei anche ancuoi.
Denni Dorigo ‘l é el diretor de ‘l istituto ladin Cesa de Jan, ma ‘l é anche un cazador: par chesto ‘l à scrito un gran bel libro, agnó che ‘l à betù inze el so amor par r’arte de śì a ra caza, propio ra “Ars venandi”. Chel mercui ‘l à contà che dinprin ra caza r’ea par poche, par i nobiles, i sciore; dapò scomenza a śì anche chi outre. Chesta śente r’à inparà un grun de robes, a śì par el bosco, su ra monte, soralduto a vardà ra besties, a studià.
“Se moe zentenera de otes, inze un an, par vardà; poca otes se và a sbarà” – ‘l à contà Dorigo. Coscita inze chel libro ‘l é inze ra storia de ra nostra comunitas, che ra s’incroja co ra storia de ra caza. Se conta de ra riserves, de cemodo che ‘s và inaante, par ruà fin ancuoi, ves el doman. S’à dito che ‘l é deboto algo de relijon, inze chesto śì a ra caza.
“L é stà difizile par i anpezane, ma anche par chi outre ladis, tegnì dute chi outre cazadore fora da ra so riserva. Cisà cuante cazadore, da duta r’Italia, i aarae acao de vegnì ca a sbaràca, intrà chesta bela crodes, inze ste biei luoghe. I proa ben, da defora, a vegnì a comandà su ra nostra riserves” – ‘l à dito Dorigo.
Par ra riserva de Anpezo ‘l à parlà el presidente Bruno Menardi Menego e ‘pò Stefania Zangrando: “Par nos, chel che conta ‘l é vive da cazador – r’à dito Zangrando – ignante de duto, inze el nosc natural ‘l é ra voia de vardà, de i tende a chel che suzede. In Anpezo louron aduna co ra Regoles, de spes son nos a fei saé de algo che suzede. L é da vive ra nostra tera con rispeto: ‘l é da sporse e da tuoi. Dal bosco se torna senpre con algo, anche se no se sbara: se torna con algo de bel che s’à vedù, con ‘na emozion, con biei sentimente. El bel ‘l é stà cete, canche se moe, anche de doi”.
Dapò Stefania r’à contà algo de ra storia: “Del 1920, canche ‘l é nasciù ra riserva de Anpezo, s’à dito che par diesc ane no se śia a ra caza. Dapò s’à scomenzà a sbarà par zerne ra besties. Ancora ancuoi se sbara demanco de chel che se podarae;se copa manco ciamorzes de cheres che sarae scrito”.
Denni Dorigo ‘l à parlà de ra caza e de ra comunità, ma ‘l à anche dito algo de ra usanzes, de chel che i fesc i cazadore, canche i và fora, pichesee canche i ciapa ‘na bestia, che r’à senpre da aé el rispeto e ‘l onor de el cazador, drio un codice, agnó che ‘l é inze anche cemodo se vestì, i sarvije da bete, r’arma da dorà, cemodo se moe co ra machines.
Bruno Menego ‘l à vorù lieśe śo ‘l ultimo capitolo de chesto libro, agnó che se parla de ra sfides de doman: “Son drio a vive inze paesc con senpre manco śente e senpre pi vecia, con poche śoen. Un doman i ruarà da defora, par me dì ce che on da fei: ‘l é beleche i segnai che ra comunità ra no và pi adora a fei chel che ra vó, ma r’é sote tamei, co i foreste. Ra caza, conpain de ra comunità intiera, ra podarae padì duto chesto”. Dinultima i cazadore i à invidà dute a nafré de merenda e de beerela, inze el so ufizio, da zercà algo fato co ra besties ciapades da lore, aduna co i porziei de Salandro de Amedeo Bernardi Agnel.
Elsa Zardini Soriza r’à sarà coscita i “Mercui de ra cultura ladina” de sto an. Par el libro su ra caza, r’à dito che ‘l é inze duto chel che ‘l é drio a suzede a ra nostra comunità, agnó che dute stenta, ma tien duro: ra Ulda, ‘l Istituto, ra Riserva de ra caza e outra istituzios e asociazios:
“Dute on ra politica via par sora, che ra me sofea. Suzede anche par ra Jeja”. Dapò Elsa r’à dito che sto an, par ra prima ota, ‘l ea i cazadore a ra gran Festa de ra Bandes e ‘l é stà bel i vede. Inze ches’outra vales suzede de spes de vede i cazadore, benvorude inze ra so comunità. Sarae bel che chesto suzedese anchein Anpezo.”



